Kuşadası ve çevresi zengin su kaynakları nedeniyle de tarih boyunca dikkati çekmiştir.Antik Ephesos kentine su taşıyan M.S 2 yy. da inşaa edilmiş  Roma dönemi su yollarıda bunun kanıtlarından biridir.  Bu antik yapı Değirmen dere mevkiindeki pınarlardaki suyu ,bazı kesimlerde kayaya oyularak yapılan kanallarla, tünellerle,bazı yerlerde kemerlerle vadileri ve boğazları aşarak taşıyan  43 km uzunluğunda bir sistemdir.

Ayrıca bu su yolu  bugün Kuşadası sınırları içerisinde görebildiğimiz tek Roma dönemi yapıdır.
Yine aynı şekilde Kuşadasına su taşıyan Osmanlı dönemi su kemerlerinin bir kısmıda kent içinde Meram mevkiinde , oldukça sağlam kalmış bir şekilde görülebilmektedir. 

Değirmen dere –Ephesos antik  su yolları araştırma çalışmaları Kadıkalesi-Anaia kazısı na bağlı ,Avusturya Arkeolji enstitüsünden Dr. Gilbert Wipllinger başkanlığında uluslararası  uzmanlardan oluşan bir ekip tarafından yürütülmektedir

 

Kuşadası ve yakın çevresindeki önemli  tarihi yerleşimler, eserler, yapılar.